Tetik Parmak Sendromu: Nedir? Tanısı ve Ameliyatı

Tetik parmak sendromu, parmağı büken tendonun A1 pulley seviyesinde takılması sonucu gelişen; parmakta takılma, kilitlenme ve ağrı ile seyreden yaygın bir el hastalığıdır. Erken dönemde ameliyatsız tedavi yöntemleri uygulanabilirken, ileri evre olgularda tetik parmak ameliyatı ile tendon üzerindeki sıkışıklık giderilerek parmak hareketleri kalıcı olarak düzeltilir.

Tetik Parmak Sendromu Nedir?

Tetik parmak sendromu, parmağı büken tendonun hareketi sırasında takılma, kilitlenme ve zor açılma ile karakterize edilen yaygın bir el hastalığıdır. Parmak büküldükten sonra açılırken ani bir sıçrama hissi oluşabilir. Bu nedenle hastalık halk arasında tetik parmak olarak adlandırılır.

Sorunun temel nedeni, fleksör tendonun geçtiği A1 pulley adı verilen tendon kılıfının kalınlaşmasıdır. Kılıf daraldığında tendon rahat hareket edemez ve her bükme-açma hareketinde takılmaya başlar. Hastalık ilerledikçe takılmalar daha sık görülür, parmak tamamen kilitlenebilir ve günlük yaşamı zorlaştırabilir.

Tetik parmak sendromu en sık başparmak, orta parmak ve yüzük parmağında görülmekle birlikte elin herhangi bir parmağını etkileyebilir. Erken dönemde yalnızca hafif takılma hissi varken, ileri evrelerde ağrı, hareket kısıtlılığı ve parmağı diğer el yardımıyla açma ihtiyacı gelişebilir.

Tetik Parmak Sendromu Neden Olur?

Tetik parmak sendromunun kesin nedeni çoğu hastada belirlenemez. Bu nedenle hastalığın önemli bir kısmı idiyopatik olarak değerlendirilir. Ancak bazı hastalıklar ve risk faktörleri tetik parmak gelişme olasılığını artırabilir.

Diyabet (şeker hastalığı), romatoid artrit, hipotiroidi ve bazı bağ dokusu hastalıkları tendon kılıfında kalınlaşmaya neden olarak hastalığın görülme riskini yükseltebilir. Özellikle diyabetli hastalarda birden fazla parmak aynı anda etkilenebilir.

Elini yoğun kullanan kişilerde veya sürekli kavrama hareketi gerektiren işlerde çalışanlarda da tendon üzerindeki tekrarlayıcı yüklenmeler şikâyetlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir. Ancak bu durum her hastada tek başına hastalığın nedeni değildir.

Tetik Parmak Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Tetik parmak sendromunun en belirgin belirtisi parmağın hareket sırasında takılmasıdır. İlk dönemlerde yalnızca hafif bir sürtünme hissi oluşurken, zamanla parmak bükülü pozisyonda kilitlenebilir ve açılırken ani bir sıçrama meydana gelebilir.

Hastalarda görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Parmakta takılma veya kilitlenme hissi.
• Avuç içinde hassasiyet ve ağrı.
• Sabah saatlerinde belirgin sertlik.
• Parmak hareketleri sırasında çıtlama hissi.
• Avuç içinde ele gelen küçük bir şişlik.
• İleri evrede parmağın hiç açılamaması.

Şikâyetler genellikle sabah saatlerinde daha belirgin olur ve gün içinde el kullanımıyla artabilir.

Tetik Parmak Sendromu Tanısı Nasıl Konur?

Tetik parmak sendromunun tanısı büyük oranda hastanın anlattığı şikâyetler ve fizik muayene ile konulur. Muayene sırasında parmağın bükülüp açılması istenir ve tendonun A1 pulley seviyesindeki takılması kolaylıkla değerlendirilebilir.

Çoğu hastada röntgen, MR veya ultrason gibi görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulmaz. Ancak farklı bir hastalıktan şüpheleniliyorsa ya da tanı net değilse ek görüntüleme tetkikleri istenebilir.

Muayenede avuç içinde tendon kılıfındaki kalınlaşma hissedilebilir ve parmak hareketi sırasında oluşan tetiklenme doğrudan gözlenebilir. Bu nedenle deneyimli bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı için tanı çoğu zaman klinik olarak konulabilir.

Tetik Parmak Sendromu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tetik parmak sendromunda tedavi planı; hastalığın evresine, şikâyetlerin şiddetine ve parmağın ne kadar etkilendiğine göre belirlenir. Erken dönemde fark edilen olgularda çoğu zaman ameliyatsız yöntemlerle başarılı sonuçlar alınabilir. Ancak parmakta belirgin kilitlenme gelişmiş veya günlük yaşamı etkileyecek düzeyde hareket kısıtlılığı oluşmuşsa cerrahi tedavi gündeme gelir.

İlk aşamada parmağı zorlayan hareketlerin azaltılması, istirahat, el egzersizleri ve gerekli durumlarda ağrı kesici ilaçlar önerilebilir. Bu tedavilere rağmen şikâyetleri devam eden hastalarda tendon kılıfı çevresine kortizon içeren enjeksiyon uygulanabilir. Enjeksiyondan fayda görmeyen veya ileri evrede başvuran hastalarda ise kalınlaşan A1 pulley cerrahi olarak gevşetilir.

Tetik Parmak Sendromu Ameliyatı

Tetik parmak ameliyatı, hastalığın kesin tedavisini sağlayan ve başarı oranı oldukça yüksek olan cerrahi işlemlerden biridir. İşlem sırasında tendonun rahat hareket etmesini engelleyen kalınlaşmış A1 pulley küçük bir kesi ile gevşetilir.

Ameliyat genellikle lokal anestezi altında yapılır ve kısa sürede tamamlanır. Cerrahi sırasında parmağın hareketi kontrol edilerek takılmanın tamamen ortadan kalktığı doğrulanır. Böylece tendon yeniden rahat bir şekilde hareket etmeye başlar.

Hastaların büyük bölümü aynı gün taburcu edilir ve günlük yaşamına kısa süre içerisinde dönebilir.