Ganglion Kisti Nedir? Nedenleri? Kimlerde Görülür? Tedavisi

Ganglion kisti, en sık el bileğinde görülen iyi huylu yumuşak doku kitlelerinden biridir ve eklem kapsülü veya tendon kılıfından kaynaklanır. Çoğu zaman ağrısız olsa da büyüdüğünde ağrı, hareket kısıtlılığı ve sinir basısına bağlı uyuşmaya neden olabilir. Ganglion kistlerinin tanısında fizik muayene ve MR önemli yer tutarken, tedavi hastanın şikâyetlerine göre takip, aspirasyon veya cerrahi olarak planlanır. Sapıyla birlikte tamamen çıkarılan ganglion kistlerinde tekrarlama riski belirgin şekilde azalır.

Ganglion Kisti Nedir?

Ganglion kisti, eklem kapsülü veya tendon kılıfından kaynaklanan, içi jel kıvamında sıvı ile dolu iyi huylu yumuşak doku kitlesidir. En sık el bileğinde görülmekle birlikte el, ayak ve ayak bileği çevresinde de gelişebilir. Çoğunlukla eklem veya tendon ile ince bir sap aracılığıyla bağlantılıdır ve dışarıdan düzgün sınırlı, sert veya hafif elastik bir şişlik olarak hissedilir.

El ve el bileğinin en sık görülen iyi huylu yumuşak doku kitlelerinden biri olan ganglion kistleri, genellikle ciddi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Ancak büyüklüğüne ve yerleşimine bağlı olarak ağrıya, hareket kısıtlılığına veya çevredeki sinirlere baskı yaparak uyuşma gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle özellikle hızla büyüyen veya günlük yaşamı etkileyen kistler mutlaka ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Ganglion Kisti Nedenleri?

Ganglion kistinin oluşum mekanizması kesin olarak açıklanamamış olsa da, en çok kabul gören görüş eklem ve tendon çevresinde meydana gelen tekrarlayıcı mikro travmalardır. Sürekli zorlanan eklemlerde kapsül yapısında gelişen zayıflık sonucunda eklem sıvısı dışarı doğru ilerleyerek kistik yapı oluşturabilir.

Kist oluştuktan sonra el bileğinin yoğun kullanılması veya tekrarlayan zorlanmalar kistin büyümesine neden olabilir. Bazı hastalarda ise eklemin dinlendirilmesiyle kistin küçüldüğü, hatta tamamen kaybolduğu görülebilir. Ancak bu durum her hasta için geçerli değildir.

Ganglion Kisti Kimlerde Görülür?

Ganglion kisti her yaş grubunda görülebilen yaygın bir yumuşak doku kitlesidir. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık rastlandığı bildirilmiştir. Çocukluk döneminden ileri yaşlara kadar hemen her yaşta ortaya çıkabilir.

Herhangi bir sistemik hastalıkla doğrudan ilişkisi gösterilememiştir. Bu nedenle tamamen sağlıklı bireylerde de ganglion kisti gelişebilir ve çoğu zaman altta yatan önemli bir hastalık bulunmaz.

Ganglion Kisti Belirtileri Nelerdir?

Ganglion kistinin en belirgin bulgusu, cilt altında ele gelen şişliktir. En sık el bileğinin dış (dorsal) yüzünde görülürken, ikinci sıklıkla avuç içi tarafındaki el bileğinde ortaya çıkar.

Kistler çoğu zaman ağrısızdır. Ancak büyüklüğüne ve bulunduğu bölgeye bağlı olarak hareket sırasında ağrıya, el bileğinde rahatsızlık hissine veya hareket kısıtlılığına neden olabilir. Sinire yakın yerleşen ganglion kistlerinde ise uyuşma, karıncalanma ve nadiren kas güçsüzlüğü gelişebilir.

Hastaların önemli bir bölümü estetik kaygılar veya cilt altında fark edilen şişlik nedeniyle doktora başvururken, bazı hastalarda yalnızca ağrı ön planda olabilir.

Ganglion Kisti Tanısı Nasıl Konur?

Ganglion kistinin tanısı çoğu hastada fizik muayene ile büyük ölçüde konulabilir. El bileğinde düzgün sınırlı, hareket edebilen ve karakteristik yerleşimde bulunan şişlikler tanıyı güçlü şekilde destekler.

Tanının doğrulanması ve kistin çevre dokularla ilişkisini değerlendirmek amacıyla en sık ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) kullanılır. Özellikle derin yerleşimli veya dışarıdan fark edilmeyen ganglion kistlerinde MR incelemesi oldukça değerlidir.

Kesin tanı ise çıkarılan kitlenin patolojik incelemesi ile konulur. Bu nedenle cerrahi olarak alınan tüm ganglion kistleri patoloji laboratuvarında değerlendirilmelidir.

Ganglion Kisti Tedavisi Nasıl Yapılır?

Ganglion kistinde tedavi; hastanın şikâyetlerine, kistin büyüklüğüne ve günlük yaşam üzerindeki etkisine göre planlanır. Şikâyet oluşturmayan küçük kistler düzenli takip edilebilir.

İlk aşamada el bileğinin dinlendirilmesi, aktivitenin azaltılması, soğuk uygulama ve gerekli durumlarda iltihap giderici ilaçlar tercih edilebilir. Bu süreçte bazı ganglion kistleri küçülebilir veya kendiliğinden kaybolabilir.

Bir diğer tedavi seçeneği, kist içerisindeki sıvının iğne ile boşaltılmasıdır. Ancak bu yöntemde kistin kapsülü yerinde kaldığı için tekrar etme olasılığı yüksektir.

Kalıcı tedavi sağlayan en etkili yöntem ise ganglion kistinin cerrahi olarak sapı ile birlikte tamamen çıkarılmasıdır. Cerrahi tedavi sonrasında tekrarlama riski oldukça düşüktür ancak tamamen ortadan kalkmaz.

Ganglion Kisti Ameliyatı

Ganglion kisti ameliyatı, kistin tamamının ve eklem veya tendonla bağlantısını sağlayan sapının çıkarılması esasına dayanır. Cerrahinin amacı yalnızca mevcut kisti almak değil, aynı zamanda tekrarlama riskini en aza indirmektir.

Ameliyat, kistin yerleşimine ve büyüklüğüne göre lokal veya genel anestezi altında gerçekleştirilebilir. Yüzeyel yerleşimli ganglion kistleri genellikle daha kolay çıkarılırken, sinir veya damar komşuluğunda bulunan kistlerde cerrahi daha dikkatli planlanır.

Operasyon sırasında çıkarılan doku mutlaka patolojik incelemeye gönderilir. Böylece tanı kesin olarak doğrulanırken, nadir de olsa farklı yumuşak doku kitleleri ile karışabilecek durumlar da dışlanmış olur. Başarılı cerrahi sonrasında hastaların büyük çoğunluğu günlük yaşamına kısa sürede dönebilir ve şikâyetlerinde belirgin düzelme sağlanır.