Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi): Nedir? Tedavisi?

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi), başparmak tabanındaki birinci tarak kemiği ile trapezium arasındaki eklem kıkırdağının aşınmasıdır. Kavrama, anahtar çevirme ve kavanoz açma sırasında ağrıya ve güç kaybına yol açabilir. Tanı çoğunlukla muayene ve röntgenle konur. Tedavide yakınmaların derecesine göre aktivite düzenlemesi, atel, ilaç, enjeksiyon veya cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Nedir?

Kavanoz kapağı açarken, anahtar çevirirken veya bir nesneyi başparmakla sıkıştırarak tutarken tabanda ağrı hissedilmesi başparmak eklem kireçlenmesiyle ilişkili olabilir. Başparmak elin kavrama ve ince hareketlerinde önemli rol oynadığı için küçük bir eklemdeki ağrı bile günlük işleri belirgin biçimde zorlaştırabilir.

Burada sözü edilen eklem, birinci tarak kemiğinin tabanı ile trapezium adlı el bileği kemiği arasındaki birinci karpometakarpal eklemdir. Kıkırdak yüzeylerin aşınmasıyla gelişen durum CMC artrozu veya rizartroz olarak da adlandırılır.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Belirtileri

Başlangıçta ağrı çoğunlukla kullanım sırasında belirir. Sıkma, kavrama ve çevirme hareketleri yakınmayı artırabilir. Zamanla kavrama gücü azalabilir; kişi günlük hareketleri diğer eliyle yapmaya başlayabilir.

İlerlemiş olgularda istirahatte ağrı, eklem çevresinde şişlik, tabanda kemiksi çıkıntı veya şekil değişikliği görülebilir. Hareket açıklığı azalabilir. Bununla birlikte röntgendeki kireçlenmenin derecesiyle kişinin ağrısı her zaman aynı düzeyde değildir. Tedavi kararı görüntüye bakılarak tek başına verilmez.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Nedenleri

Eklem kıkırdağındaki yıpranma, yaş ve eklemin mekanik özellikleriyle ilişkilidir. Kadınlarda ve ileri yaşlarda daha sık görülür. Geçirilmiş travmalar ile eklemdeki yük dağılımını etkileyen durumlar da değerlendirilir.

Tekrarlayıcı işler yakınmaları artırabilir; ancak hastalığı yalnızca telefon kullanımına veya belirli bir mesleğe bağlamak doğru değildir. Romatizmal hastalıklar da eklem ağrısı yapabildiği için benzer yakınmaların birbirinden ayrılması gerekir.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Tanısı

Muayenede ağrının tam yeri, başparmak hareketleri ve kavrama değerlendirilir. Röntgen, eklem aralığındaki daralmayı ve kemik değişikliklerini gösterir. Tipik olgularda tanı için çoğu zaman muayene ve röntgen yeterlidir; MR rutin olarak gerekli değildir.

Başparmak çevresindeki her ağrı kireçlenme değildir. Tendon sorunları ve bağ yaralanmaları da benzer bölgede ağrı yapabilir. Tedavinin doğru seçilmesi için ağrının hangi yapıdan kaynaklandığı belirlenmelidir.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Tedavisi

İlk yaklaşım çoğu hastada ağrıyı azaltmak ve eli daha rahat kullanabilmektir. Ağrıyı artıran hareketlerin düzenlenmesi, başparmağı destekleyen atel, uygun ilaçlar ve el terapisi değerlendirilebilir. Seçilmiş hastalarda eklem içi enjeksiyon düşünülebilir.

Bu uygulamaların amacı aşınan kıkırdağı yeniden oluşturmak değil, yakınmaları kontrol etmektir. Atelin kullanım süresi ve egzersiz programı kişiye göre belirlenir. Cerrahi dışı tedaviye rağmen ağrı ve işlev kaybı sürüyorsa ameliyat seçenekleri görüşülür.

Karpometakarpal (El Başparmak Kireçlenmesi) Ameliyatı

Cerrahi seçimde yaş, iş gereksinimi, eklem durumu ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilir. LRTI ve artrodez farklı amaçlarla kullanılan yöntemlerdir.

LRTI yaklaşımında trapezium kemiğinin çıkarılmasıyla birlikte bağ rekonstrüksiyonu ve tendon dokusundan yararlanılan işlemler yapılabilir. Artrodezde ise ağrılı eklem belirli bir konumda kaynatılır. Bu seçenekte ilgili eklemin hareketinden vazgeçildiği için yarar ve sınırlılıklar ameliyat öncesinde konuşulur.

İlk dönemde atel, yara bakımı ve şişlik kontrolü gerekir. Koruma süresi uygulanan yönteme göre değişir. Ardından hareket ve güçlendirme aşamaları planlanır. Yara iyileşmesiyle tam kavrama gücünün kazanılması aynı zamanda gerçekleşmez; işe ve ağır kullanıma dönüş kontrollerde belirlenir.