El Parmak Kırığı: Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Ameliyatı

El parmak kırığı; düşme, çarpma, sıkışma veya spor yaralanmaları sonrası gelişebilen yaygın bir el yaralanmasıdır. Kırık parmakta ağrı, şişlik, morarma, hareket kısıtlılığı veya şekil bozukluğu ile kendini gösterebilir. Tanı çoğunlukla muayene ve röntgen ile konur. Kırığın tipine göre atel tedavisi, düzenli takip, fizik tedavi veya cerrahi tedavi gerekebilir. Erken değerlendirme, parmak fonksiyonlarının korunması açısından önemlidir.

El Parmak Kırığı Nedir?

El parmak kırığı, parmak kemiklerinden birinin ya da birkaçının travma sonucunda bütünlüğünü kaybetmesidir. Parmaklarda bulunan bu kemiklere falanks adı verilir. Başparmakta iki, diğer parmaklarda ise üçer falanks kemiği bulunur.

El parmakları günlük yaşamda sürekli kullanılan, darbe ve sıkışmaya açık yapılardır. Bu nedenle parmak kırıkları; düşme, çarpma, spor yaralanmaları, iş kazaları, kapıya sıkışma ya da direkt travma sonrası sık görülebilir.

Kırığın tedavisi; kırığın hangi parmakta olduğu, kemiğin hangi bölgesini etkilediği, ekleme uzanıp uzanmadığı, kayma-açılanma olup olmadığı ve parmak hareketlerini bozup bozmadığına göre değişir.

El Parmak Kırığı Belirtileri Nelerdir?

El parmak kırığı her zaman dışarıdan belirgin bir şekil bozukluğu ile fark edilmeyebilir. Bazı kırıklarda parmakta yalnızca ağrı ve şişlik görülürken, bazı kırıklarda parmakta eğrilik, dönme veya hareket kaybı gelişebilir.

En sık görülen el parmak kırığı belirtileri şunlardır:

• Parmakta ani başlayan ağrı.
• Şişlik ve morarma.
• Parmakta hassasiyet.
• Parmağı hareket ettirmekte zorlanma.
• Parmakta eğrilik veya şekil bozukluğu.
• Kavrama sırasında ağrı.
• Tırnak çevresinde kanama veya ezilme.
• Parmakta uyuşma, soğukluk ya da dolaşım bozukluğu hissi.

Travma sonrası parmakta yüzük varsa, şişlik artmadan çıkarılması önemlidir. Çünkü parmak şiştikçe yüzük sıkışabilir ve parmak dolaşımını bozabilir.

Özellikle başparmak ve eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklarda erken değerlendirme önemlidir. Eklem yüzeyinde bozulma olması ilerleyen dönemde ağrı, hareket kısıtlılığı ve kireçlenme riskini artırabilir.

El Parmak Kırığı Nasıl Anlaşılır?

Parmak kırığının kesin tanısı muayene ve röntgen değerlendirmesi ile konur. Muayenede parmakta şişlik, hassasiyet, dönme kusuru, hareket açıklığı ve dolaşım durumu kontrol edilir.

Röntgen, kırığın yerini ve tipini göstermek için temel görüntüleme yöntemidir. Bazı durumlarda farklı açılardan röntgen çekilmesi gerekebilir. Çünkü parmak kırıkları tek açıdan bakıldığında net seçilemeyebilir.

El parmak kırıkları basit çatlaklardan, eklem içine uzanan veya parçalı kırıklara kadar farklı şekillerde görülebilir. Bu ayrım tedavi planı açısından önemlidir.

El Parmak Kırığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

El parmak kırığı tedavisi her hastada aynı değildir. Tedavi planı kırığın tipine, kayma miktarına, parmak hizalanmasına ve eklemin etkilenip etkilenmediğine göre belirlenir.

Kaymamış, parmakta dönme oluşturmayan, ciddi açılanma yapmayan ve eklem yüzeyini bozmayan kırıklarda genellikle ameliyatsız tedavi tercih edilir. Bu tedavide parmak atelleri veya komşu parmakla destekleme yöntemleri kullanılabilir.

Ameliyatsız tedavide kullanılan yöntemler arasında:

• Alüminyum Parmak Ateli
• Kurbağa Atel
• Mallet Parmak Ateli
• Komşu Parmağa Tespit
• Özel Pozisyonlama (Kırığın yerine göre.)

Atelin tipi ve kullanım süresi kırığın yerine göre değişir. Amaç kırık kaynayana kadar kemiği doğru pozisyonda tutmak ve sonrasında parmak hareketlerini geri kazanmaktır.

El Parmak Kırığı Kaç Günde İyileşir?

El parmak kırıklarında iyileşme süresi kırığın tipine, hastanın yaşına, kemik kalitesine, eşlik eden yumuşak doku hasarına ve tedavi şekline göre değişir.

Basit ve kaymamış parmak kırıklarında atel tedavisi çoğu zaman yaklaşık 3 hafta uygulanabilir. Ancak bu süre her hasta için aynı değildir. Takip röntgenleriyle kırığın kaynama durumu kontrol edilir.

Atel çıkarıldıktan sonra parmakta sertlik olması sık görülen bir durumdur. Bu nedenle kırık kaynamış olsa bile parmağın eski hareket açıklığına dönmesi için egzersiz ve fizik tedavi gerekebilir.

El Parmak Kırığı Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?

Her parmak kırığı ameliyat gerektirmez. Ancak bazı kırıklarda yalnızca atel tedavisi yeterli olmaz. Kırığın parmak hizasını bozduğu veya eklem yüzeyini etkilediği durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

El parmak kırığında ameliyat gerektirebilecek durumlar şunlardır:

• Parmakta dönme kusuru olması.
• Kırık nedeniyle hareket bozukluğu gelişmesi.
• Belirgin açılanma bulunması.
• Kemiğin boyunda kısalma olması.
• Eklem içine uzanan kırık olması.
• Eklem yüzeyinde basamaklanma gelişmesi.
• Parçalı veya dengesiz kırık varlığı.
• Kapalı yöntemlerle uygun pozisyonun korunamaması.

Bu durumlarda amaç kırık parçalarını doğru hizaya getirmek ve parmağın fonksiyonunu korumaktır.

El Parmak Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

El parmak kırığı ameliyatı çoğu zaman kapalı yöntemlerle yapılabilir. Bu yöntemde kırık, skopi adı verilen görüntüleme cihazı ile kontrol edilerek uygun pozisyona getirilir.

Kırık parçaları gerekli durumlarda K-teli adı verilen ince metal tellerle sabitlenebilir. Bazı kırıklarda vida veya plak gibi farklı tespit yöntemleri de tercih edilebilir. Hangi yöntemin kullanılacağı kırığın şekline ve yerine göre belirlenir.

Ameliyat sonrası parmak genellikle atel ile korunur. Kırığın kaynama süreci röntgenlerle takip edilir. Cerrahi tedavi sonrası iyileşme süresi çoğu hastada birkaç hafta içinde ilerler; ancak parmak hareketlerinin geri kazanılması için fizik tedavi süreci büyük önem taşır.

El Parmak Kırığı Sonrası Fizik Tedavi

Parmak kırıklarında en sık karşılaşılan sorunlardan biri eklem sertliğidir. Parmaklar küçük eklemlerden oluştuğu için uzun süre hareketsiz kalmaları hareket kaybına yol açabilir.

Bu nedenle kırık kaynaması sağlandıktan sonra fizik tedavi ve egzersiz süreci planlanmalıdır. Rehabilitasyonun amacı:

• Parmak hareket açıklığını artırmak.
• Kavrama gücünü geri kazandırmak.
• Eklem sertliğini azaltmak.
• Günlük el fonksiyonlarını yeniden sağlamak.
• Ağrı ve şişliği kontrol altına almak.

Fizik tedavinin süresi hastaya ve kırığın durumuna göre değişir. Özellikle eklem içi kırıklar, açık cerrahi gerektiren kırıklar ve uzun süre atelde kalan parmaklarda rehabilitasyon daha kritik hale gelir.

El Parmak Kırığı Sonrası Oluşabilecek Sorunlar

El parmak kırığı doğru tedavi edilmediğinde ya da rehabilitasyon süreci aksadığında bazı kalıcı sorunlar gelişebilir.

Bunlar arasında:

• Parmakta Hareket Kısıtlılığı
• Eklem Sertliği
• Yanlış Kaynama
• Parmakta Dönüklük
• Kavrama Güçlüğü
• Ağrı
• Eklem Kireçlenmesi
• Nadiren Kaynamama

Bu nedenle parmak kırıkları 'basit bir kırık' gibi görülmemeli, özellikle şekil bozukluğu, hareket kaybı veya eklem tutulumu varsa ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.