Brakiyal Pleksus Yaralanması

Brakiyal pleksus yaralanması, boyundan kola ve ele uzanan sinir ağının doğum, travma veya diğer nedenlerle hasarlanması sonucu gelişen ciddi bir periferik sinir problemidir. Yaralanmanın seviyesine ve şiddetine bağlı olarak omuz, dirsek, el bileği ve parmaklarda güç kaybı, duyu bozukluğu veya felç gelişebilir. Tanıda klinik muayene, EMG ve MR kullanılırken tedavi fizik tedaviden sinir onarımı ve sinir transferine kadar değişebilir.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Nedir?

Brakiyal pleksus; boyun bölgesinde omurilikten çıkan C5, C6, C7, C8 ve T1 sinir köklerinin birleşmesiyle oluşan karmaşık bir sinir ağıdır. Omuzdan başlayarak dirsek, el bileği ve parmaklara kadar uzanan bu yapı, üst ekstremitenin hareket ve duyu fonksiyonlarının sağlanmasında önemli rol oynar.

Boyundan kola ve parmak uçlarına kadar uzanan sinir iletimi sayesinde kasların çalışması ve duyunun algılanması sağlanır. Brakiyal pleksus yaralanması, bu sinir ağının doğum sırasında veya travma sonucunda farklı derecelerde hasar görmesiyle ortaya çıkar. Yaralanmanın seviyesine ve şiddetine bağlı olarak ağrı ve uyuşmadan kas gücü kaybına, hatta kolun tamamen hareketsiz kaldığı felç tablosuna kadar değişen bulgular görülebilir.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Çeşitleri Nelerdir?

Brakiyal pleksus yaralanmaları temel olarak obstetrik ve travmatik olmak üzere iki grupta değerlendirilir.

Obstetrik brakiyal pleksus yaralanması doğum sırasında meydana gelir ve doğumsal kol felci olarak da bilinir. Travmatik brakiyal pleksus yaralanmaları ise özellikle yüksek enerjili travmalar sonucunda erişkin yaşlarda ortaya çıkabilir.

Her iki durumda da hangi sinir köklerinin etkilendiği ve yaralanmanın derecesi, hastada gelişecek fonksiyon kaybını ve uygulanacak tedaviyi belirleyen önemli faktörlerdir.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Neden Olur?

Brakiyal pleksus sinir ağı farklı mekanizmalar sonucunda yaralanabilir. Başlıca nedenler şunlardır:

Doğum sırasında meydana gelen yaralanmalar.

Motorlu araç kazaları.

Kesici veya delici alet yaralanmaları.

Ateşli silah yaralanmaları.

Kol üzerinde uzun süre asılı kalma.

Öğrenci ve askerlerde uzun süre sırtta çanta taşıma.

Boyun ve omuz bölgesine yönelik cerrahi işlemler.

Brakiyal Pleksus Yaralanmasının Belirtileri Nelerdir?

Brakiyal pleksus yaralanmasının belirtileri, hasarın hangi sinirleri etkilediğine ve yaralanmanın derecesine göre değişiklik gösterir.

Hastalarda görülebilecek başlıca bulgular:

Üst ekstremitede hiçbir hareketin olmadığı tam felç hali.

Ağrı.

Uyuşma.

Kaslarda güç kaybı.

Eklemlerde hareket kaybı.

Bazı hastalarda yalnızca belirli kas grupları etkilenirken, daha ağır brakiyal pleksus yaralanmalarında omuzdan ele kadar uzanan geniş bir bölgede hareket ve duyu kaybı gelişebilir.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Tanısı Nasıl Konulur?

Brakiyal pleksus yaralanmasının değerlendirilmesinde hastanın klinik bulguları ve sinir fonksiyonları önemlidir. Yaralanmanın hangi seviyede olduğunu ve sinirlerin ne ölçüde etkilendiğini değerlendirmek amacıyla MR görüntüleme ve EMG kullanılabilir.

Bu incelemelerle birlikte yaralanmanın özellikleri değerlendirilerek hastanın takip ve tedavi planı oluşturulur.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Nasıl Tedavi Edilir?

Brakiyal pleksus yaralanmalarının tedavisi tek bir yöntemden oluşmaz. Fizik tedavi, nöroloji, ortopedi ile el cerrahisi ve mikrocerrahi alanlarının birlikte yer aldığı multidisipliner bir yaklaşım gerekir.

Doğum sırasında meydana gelen obstetrik brakiyal pleksus yaralanmalarının büyük bölümü omuzu etkileyen C5 ve C6 yaralanmalarıdır. Bu hastaların önemli bir bölümü öncelikle fizik tedavi ile takip edilebilir. İlerleyen dönemde gerekli olması halinde omuz fonksiyonlarını geliştirmek amacıyla tendon transferleri uygulanabilir.

C5, C6, C7, C8 ve T1 sinirlerinin tamamının etkilendiği daha geniş yaralanmalarda ise hasta fizik tedavi sonrasında yeniden değerlendirilir. Yaklaşık 3–10 aylık dönemde sinir iyileşmesine ait bulgular ortaya çıkmamışsa, özellikle biseps fonksiyonu geri dönmemişse sinir onarımı veya sinir transferi gündeme gelebilir.

Biseps Fonksiyonu Neden Önemlidir?

Brakiyal pleksus yaralanmalarının takibinde biseps fonksiyonu önemli bulgulardan biridir. Biseps kasının çalışması dirseğin bükülmesini, yani dirsek fleksiyonunu sağlar.

Dirsek hareketlerinin normale dönmesi ve biseps fonksiyonunun çalışması daha iyi prognozla ilişkilidir. Biseps fonksiyonunda yeterli ilerleme görülmeyen ve dirsek bükme hareketi kısıtlı kalan hastalarda ise prognoz daha kötü olabilir ve elde edilebilecek düzelme sınırlı kalabilir.

Bu nedenle hastanın takip sürecinde biseps fonksiyonunun geri dönüp dönmediği cerrahi tedavi kararında dikkate alınan önemli kriterlerden biridir.

Travmatik Yaralanma Nasıl Tedavi Edilir?

Travmatik brakiyal pleksus yaralanmalarında tedavi, yaralanmanın oluşma şekline ve sinirde meydana gelen hasarın derecesine göre planlanır.

Kesici veya delici alet yaralanması sonucunda meydana gelen brakiyal pleksus hasarlarında sinirlerin cerrahi olarak değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda sinir onarımı yapılması gerekir.

Sinirlerin omurilikten tamamen koptuğu yaralanmalarda ise kaybedilen fonksiyonların yeniden kazandırılabilmesi amacıyla sinir transferi ameliyatları değerlendirilebilir.

Diğer travmatik yaralanmalarda hasta yaklaşık 3 aya kadar fizik tedavi ile takip edilebilir. Bu süre içerisinde yeterli gelişme görülmezse sinir cerrahisi açısından yeniden değerlendirme yapılması gerekir.

Brakiyal pleksus yaralanmalarında zamanlama önemlidir. Özellikle sinir cerrahisi gereken hastalarda tedavinin gereğinden fazla geciktirilmemesi gerekir. 6. aydan sonra gerçekleştirilen cerrahi işlemlerin sağlayabileceği fayda azalabilir.

Brakiyal pleksus yaralanmalarının cerrahi tedavisi, sinir anatomisinin ve fonksiyonlarının ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirdiği için el cerrahisi ve mikrocerrahi alanında deneyimli hekimler tarafından planlanır.